Typeplaatje heftruck lezen: capaciteit, lastdiagram en wat de wet vraagt

Het is het kleinste document op de heftruck en het enige dat altijd meerijdt: het typeplaatje. Een paar regels tekst en een tabel of grafiek, meestal op het dashboard of naast de stoel, in het zicht van de chauffeur. Wie het kan lezen, weet in één oogopslag wat de truck mag heffen, met welk aanbouwdeel en met welke accu. Wie het niet kan lezen, raadt — en raden gaat bij een heftruck fout op het moment dat de last op hoogte hangt.

Wat er op het typeplaatje staat

De indeling verschilt per fabrikant, de inhoud niet. Op het plaatje van een elektrische heftruck vindt u in elk geval:

• Fabrikant, met naam en adres, en de CE-markering.
• Type of model, bijvoorbeeld 50B-9, en het serienummer: het nummer waarmee de truck in uw arbeidsmiddelenregister, bij de keurmeester en bij de dealer bekend is.
• Bouwjaar.
• Eigen gewicht, bij een elektrische truck met de vermelding of dat met of zonder accu is. Dit is het getal voor uw vloer, uw laadkuil en uw transporteur.
• Nominale capaciteit bij lastzwaartepunt: het getal uit de modelnaam, met de voorwaarde erbij. Bij de Hyundai 50B-9 is dat 4.990 kg bij 500 mm; bij de 20BE-X 2.000 kg bij 500 mm; bij de 50B-X 5.000 kg bij 600 mm. Zonder dat zwaartepunt zegt het getal niets.
• Accugewicht minimaal en maximaal en de accuspanning, alleen bij elektrische trucks. Waarom dat bereik erop staat, leest u verderop.

De Machinerichtlijn 2006/42/EG (bijlage I, punt 1.7.3) vraagt dat op elke machine zichtbaar, leesbaar en onuitwisbaar ten minste de naam en het adres van de fabrikant, de aanduiding van de machine, de CE-markering, de serie- of typeaanduiding, het serienummer en het bouwjaar staan. Voor hefmachines komt daar punt 4.3.3 bij: de maximale werklast moet op de machine staan, en hangt die af van de configuratie, dan hoort bij de bedieningspost een belastingsplaatje dat de toegestane werklast per configuratie vermeldt, bij voorkeur in tabelvorm. Het typeplaatje en het lastdiagram zijn de plek waar die eisen in de praktijk landen. Voor trucks die vanaf 20 januari 2027 op de markt komen, geldt de Machineverordening (EU) 2023/1230, die de richtlijn vervangt.

Het lastdiagram: capaciteit per hefhoogte en zwaartepunt

Het typeplaatje geeft één getal; het lastdiagram of capaciteitsdiagram geeft het hele verhaal. Het is een tabel of grafiek met op de ene as de hefhoogte en op de andere het lastzwaartepunt, en in de cellen de toegestane last. Hoe hoger de vorken en hoe verder het zwaartepunt naar voren, hoe minder de truck mag heffen. Dat is geen tekortkoming van de truck maar natuurkunde: de last werkt als hefboom over de vooras.

Zo leest u het: zoek de hefhoogte waarop u werkelijk gaat stapelen, zoek het zwaartepunt van uw last (bij een gelijkmatig beladen pallet de helft van de palletdiepte), en lees de waarde af. Dat is uw werkelijke capaciteit, de restcapaciteit, en die ligt vrijwel altijd onder het getal in de modelnaam. Hoe u daarmee de juiste klasse kiest, staat in hoeveel ton heftruck heeft u nodig.

Belangrijk: er hoort één diagram per mast en per aanbouwdeel bij de truck. Een hogere mast verschuift de hele tabel; een sideshift, klem of positioner voegt gewicht en dikte toe vóór de vooras en verlaagt de capaciteit opnieuw. Een truck met een klem heeft daarom een eigen plaatje, dat de combinatie truck-mast-klem beschrijft. Het diagram van de kale truck is dan niet meer geldig. Welke aanbouwdelen dat betreft staat op aanbouwwerktuigen voor uw heftruck.

Waarom het accugewicht op het plaatje staat

Bij een elektrische heftruck is de accu niet alleen energiebron maar ook contragewicht. De fabrikant heeft de stabiliteit berekend met een accu binnen een bepaald gewichtsbereik, en dat bereik staat op het plaatje als minimum en maximum. Een lichtere accu — bijvoorbeeld een lithium-ionpakket in een bak die voor loodzuur was bedoeld — verschuift het zwaartepunt naar voren en haalt stabiliteit weg aan de achterkant. Daarom wordt een lichter pakket geballast tot binnen het bereik, of krijgt de truck een nieuwe capaciteitsopgave. Wat daarbij komt kijken staat in heftruckaccu vervangen. Controleer bij elke accuwissel of het gewicht van het nieuwe pakket binnen het bereik op het plaatje valt.

Wat de wet vraagt

Het Arbobesluit is in artikel 7.18 over hijs- en hefwerktuigen precies over het plaatje. Lid 1: "Een hijs- of hefwerktuig is op of nabij de bedieningsplaats voorzien van een goed leesbare aanduiding, die voor elke gebruikelijke configuratie van dat werktuig de toegelaten bedrijfslast vermeldt." Drie formuleringen daarin dragen de hele verplichting: goed leesbare, elke gebruikelijke configuratie en nabij de bedieningsplaats. Een vervaagd plaatje, een ontbrekend diagram voor de klem of een plaatje dat in de map op kantoor ligt, voldoet geen van drieën.

Lid 2 maakt het gebruik rond: een hijs- of hefwerktuig "wordt, behalve ten behoeve van beproeving, niet zwaarder belast dan de toegelaten bedrijfslast of bedrijfslasten noch zwaarder dan een veilig gebruik toelaat". Het plaatje is dus niet alleen informatie; het is de grens waaraan de chauffeur zich moet houden en waarop u als werkgever toeziet. Het verschil met het VDI 2198-typeblad is daarmee ook duidelijk: het typeblad is een brochuredocument om modellen te vergelijken, het typeplaatje is de wettelijke opgave op déze truck. Welke andere artikelen voor heftrucks gelden staat in het overzicht van wetgeving rond de heftruck.

Controleren of plaatje en truck bij elkaar horen

Een plaatje kan kloppen en toch niet bij de truck horen die ervoor staat: na een mastwissel, een andere accu, een klem die er later op is gezet, of bij een gebruikte truck met een onbekende geschiedenis. Vijf controles:

1. Serienummer. Het nummer op het plaatje moet overeenkomen met het ingeslagen nummer op het chassis en met de CE-verklaring en het keuringsrapport.
2. Mast. Het masttype en de hefhoogte op het diagram moeten die van de gemonteerde mast zijn. Een truck met een triplexmast en een diagram voor een duplexmast is een onbekende grootheid.
3. Aanbouwdeel. Zit er een sideshift, klem of positioner op, dan moet er een diagram voor precies die combinatie zijn.
4. Accu. Het gewicht van het accupakket moet binnen het bereik op het plaatje liggen.
5. Bouwjaar en CE. Bouwjaar op het plaatje, de CE-verklaring en de datum van de eerste keuring moeten een logisch verhaal vertellen.

Bij een tweedehands truck is dit de eerste controle, nog vóór de urenstand; de andere punten staan in tweedehands elektrische heftruck kopen.

Plaatje onleesbaar of weg: wat u doet

Niet rijden met onbekende capaciteit. Dat klinkt streng, maar een truck zonder leesbaar plaatje voldoet niet aan artikel 7.18 en u heeft geen basis om een chauffeur te vertellen wat hij mag heffen. Vraag via de Hyundai-dealer in uw regio een nieuw plaatje aan bij de fabrikant op basis van het serienummer; de fabrikant weet welke mast en welke configuratie bij dat nummer zijn geleverd. Is de configuratie sindsdien gewijzigd, dan hoort daar een nieuwe capaciteitsopgave bij, geen kopie van de oude.

De keurmeester controleert het plaatje bij elke VA-keuring: leesbaarheid, overeenkomst met de truck en aanwezigheid van het diagram voor het gemonteerde aanbouwdeel. Een ontbrekend of afwijkend plaatje komt als gebrek in het rapport, en terecht: het is het enige stuk informatie dat de chauffeur op de truck zelf kan raadplegen.

Bestelt u een nieuwe truck, dan zitten het plaatje en het diagram voor de bestelde configuratie erop bij aflevering via de Hyundai-dealer in uw regio. Komt er een klem of een andere mast bij, zeg dat dan bij de aanvraag, zodat het diagram meteen voor die combinatie wordt opgemaakt.