Heftruck op een helling: klimvermogen, laadkuil en veilig rijden

Een helling is de plek waar een heftruck zijn grenzen laat zien: de laadkuil bij de expeditie, de klep naar de trailer, de oprit naar het buitenterrein. Het typeblad geeft daarvoor één getal, het klimvermogen, en dat getal wordt vaker verkeerd gelezen dan welke andere specificatie ook. Hieronder staat wat het betekent, wat de Hyundai-series halen, en hoe u op een helling rijdt zonder dat de last of de truck van u wint.

Wat klimvermogen in procenten betekent

Klimvermogen staat op regel 5.8 van het VDI 2198-typeblad en wordt uitgedrukt in procenten: 10 procent is 10 cm stijging per meter horizontale afstand. Een laadkuil van 1 meter diep over 10 meter lengte is dus een helling van 10 procent. Procenten zijn geen graden: 100 procent is een helling van 45 graden, en de meeste laadkuilen zitten daar ver onder.

Het typeblad geeft twee waarden, beladen en onbeladen. De beladen waarde is de maat die telt, want met een pallet op de vorken moet u de helling óók op. Het verschil tussen beide kan flink zijn: een truck die onbeladen vlot een oprit neemt, kan met de nominale last op dezelfde oprit stilvallen.

Een maximum, geen duurwaarde

Het getal op het typeblad zegt dat de truck die helling kán nemen — vanuit stilstand, kort, met de motor op zijn hoogste koppel. Het zegt niet dat hij dat een dag lang kan. Twee dingen begrenzen het in de praktijk.

• Motortemperatuur. Het rijmotorvermogen op het typeblad (regel 6.1) is een uurwaarde; klimmen vraagt de piek. Wie de hele dag een steile kuil op en af rijdt, warmt motor en regelaar op en krijgt op een gegeven moment vermogensbegrenzing.
• Remtemperatuur. Naar beneden is het de rem die werkt. Een elektrische truck remt grotendeels op de motor en laadt daarbij de accu bij, wat de mechanische rem ontziet; maar bij een zware last op een lange helling blijft die rem de laatste reserve, en die wordt warm.

Reken uw helling daarom nooit tegen het maximum, maar houd marge. Een truck die op zijn typebladwaarde werkt, werkt op zijn grens.

Klimvermogen per Hyundai-serie

Beladen, volgens het typeblad, als maximum per serie; het hoogste cijfer hoort steeds bij het lichtste model in de serie.

Drie dingen vallen op. De BE-X, de instapserie uit de actie, klimt het minst: 15 à 16 procent is genoeg voor een laadklep en een gangbare laadkuil, maar niet voor een steile terreinoprit. De 3-wiel BT-9U en de lichte B-9 klimmen ruim anderhalf keer zo steil — maar klimvermogen is niet hetzelfde als buitengeschiktheid; bodemvrijheid en banden wegen daar zwaarder. En de high-voltage B-X-series klimmen in een andere klasse, met waarden die eerder bij diesel horen: het directe gevolg van 65 tot 120 kW rijmotorvermogen.

Wat de truck zelf doet op een helling

Volgens de brochures hebben zowel de BE-X als de high-voltage B-X een anti-terugrolfunctie: laat u op een helling gas en rem los, dan houdt het systeem de truck tegen, en bij het wegrijden rolt hij niet eerst terug. Daarnaast is er een instelbare snelheidsbegrenzer waarmee u de maximale rijsnelheid per truck vastlegt — op een terrein met een steile afrit is dat een manier om de daalsnelheid te beheersen zonder alleen op de chauffeur te hoeven vertrouwen.

Rijregels op een helling

Dit zijn de regels die in elke heftruckopleiding zitten en die op een laadkuil dagelijks worden overtreden.

1. Last bergopwaarts. Beladen rijdt u de helling op met de last aan de hoge kant: vooruit omhoog, achteruit omlaag. Zo blijft het zwaartepunt tussen de wielen en kan de pallet niet van de vorken glijden.
2. Onbeladen andersom. Zonder last zijn de vorken de lichte kant; dan rijdt u achteruit omhoog en vooruit omlaag, zodat het contragewicht aan de hoge kant blijft.
3. Vorken laag. Net boven de grond, mast iets achterover. Een geheven last op een helling is het snelste recept voor kantelen.
4. Niet draaien op de helling. Een heftruck kantelt zijwaarts het makkelijkst, en een bocht op een helling combineert precies de twee krachten die daarvoor nodig zijn. Draai boven of beneden, niet halverwege.
5. Niet parkeren op de helling. Ook niet even. Moet het toch, dan parkeerrem aan, vorken op de grond en de wielen geblokkeerd. Het Arbobesluit verlangt dat een mobiel arbeidsmiddel pas wordt verlaten als zeker is dat het niet onverhoeds in beweging komt (artikel 7.17c).
6. Snelheid eraf vóór de helling, niet erop. Remmen op een helling met last verplaatst gewicht naar de vooras en haalt grip van de stuurwielen.

De volledige set verkeersregels voor magazijn en productie staat in veilig werken met een elektrische heftruck.

Laadkleppen, laadkuilen en dockshelters

De meeste hellingen in een bedrijf zijn kort: een laadklep van een paar meter, een laadkuil van tien tot twintig meter. Juist daar gaat het mis, omdat ze als vanzelfsprekend worden gezien. Drie aandachtspunten.

• De overgang. Waar de klep de trailervloer raakt en waar de kuil overgaat in de vlakke vloer, verandert de hellingshoek abrupt. Een lange truck met weinig bodemvrijheid schuurt daar met het chassis of de mast; controleer de bodemvrijheid op regel 4.31 en 4.32 van het typeblad.
• De klep zelf. Een laadklep draagt een eigen maximale aslast en buigt door onder een remmende truck. Zet de asdruk beladen van regel 2.2 naast de opgave van de klep; hoe dat gaat staat in vloerbelasting en asdruk.
• Dockshelter en trailer. Een trailer die niet geborgd is, kruipt bij elke rit een stukje van het dock af. Wielkeggen of een trailerborging, en een vaste procedure wie het sein voor laden geeft, horen bij de helling.

Een laadkuil buiten heeft nog een extra eigenschap: water. Regen loopt de kuil in, en bij vorst ligt er ijs op precies de plek waar u met een last omhoog moet. Een afvoer en een stroef oppervlak zijn daar geen luxe.

Banden en buitengebruik

Klimvermogen is tractie. Op een natte klinkeroprit of een stoffige terreinhelling heeft de band het laatste woord, niet de motor. Massieve banden zijn hard en glad, luchtbanden en profielbanden grijpen beter; welke band bij welke ondergrond hoort staat in heftruckbanden kiezen. Gaat de truck structureel naar buiten, lees dan ook elektrische heftruck buiten gebruiken: kou, regen en bodemvrijheid wegen daar net zo zwaar als de helling.

Zo kiest u op uw helling

1. Meet de steilste helling in de route: hoogteverschil gedeeld door lengte, maal 100.
2. Zet dat naast het klimvermogen beladen op het typeblad en houd ruime marge voor dagelijks gebruik.
3. Tel hoe vaak per uur de helling wordt genomen; bij tientallen keren weegt de motortemperatuur mee en wordt een serie met meer reserve logisch.
4. Controleer de overgang boven- en onderaan op bodemvrijheid, en de klep of brug op aslast.
5. Laat de truck bij een demo op uw eigen helling rijden, beladen, meerdere keren achter elkaar. Dat is de enige test die het typeblad niet kan vervangen — demo op locatie aanvragen.