Draagt mijn vloer deze heftruck? Asdruk, wieldruk en puntlast

Vanaf ongeveer vier ton hefvermogen verschuift de vraag. Niet "kan deze truck mijn last tillen", maar "kan mijn vloer deze truck hebben". Dat is geen theoretisch punt: op oudere bedrijfsvloeren, mezzanines, laadkuilen, kelderdekken en kades is de draagkracht vaker het knelpunt dan de capaciteit van de machine. Ook onder de vier ton loont rekenen zodra er een verdiepingsvloer of laadbrug in de route zit.

Het vervelende is dat u het pas merkt als het misgaat — een scheur, een verzakte tegel, een laadklep die doorbuigt. Vooraf narekenen kost een uur, en de getallen die u daarvoor nodig heeft staan allemaal op één blad.

Waar u de getallen vandaan haalt

Alles wat u nodig heeft staat in blok 2 van het VDI 2198-typeblad:

• 2.1 eigen gewicht — de truck zonder last, inclusief accu;
• 2.2 asdruk beladen, voor / achter — hoe het totaalgewicht zich verdeelt mét de nominale last;
• 2.3 asdruk onbeladen — dezelfde verdeling zonder last.

Daar komt regel 3.5 bij: het aantal wielen voor en achter. Daarmee rekent u van asdruk naar wieldruk. Regel 3.1 (bandensoort) en 3.2 (bandenmaat) vertellen vervolgens over hoeveel oppervlak die wieldruk wordt verdeeld.

Rekenvoorbeeld 1: een zware truck

Neem de 50B-X, een elektrische 5-tonner. Het typeblad geeft:

• eigen gewicht: 7.246 kg
• asdruk beladen: 10.768 kg voor, 1.478 kg achter

Totaal beladen is dat 12.246 kg — precies het eigen gewicht plus 5.000 kg last. Van dat totaal staat bijna 88 procent op de vooras. Bij twee aandrijfwielen vóór komt dat neer op circa 5.400 kg per wiel; bij een uitvoering met vier wielen vóór verdeelt datzelfde gewicht zich over meer contactvlak en halveert de wieldruk ongeveer.

Dat verschil tussen twee en vier voorwielen staat op regel 3.5 van het typeblad en wordt in offertes vrijwel nooit genoemd. Op een gevoelige vloer is het de goedkoopste oplossing die er is.

Rekenvoorbeeld 2: een lichte truck

Een 2-tonner lijkt onschuldig, maar reken hem toch even door. De 20BE-X weegt 3.677 kg en heft 2.000 kg. Beladen staat er dus 5.677 kg op de vloer — meer dan de meeste mensen schatten bij "een kleine elektrische heftruck".

Hoe die 5.677 kg zich over de voor- en achteras verdeelt, staat op regel 2.2 van het typeblad van de 20BE-X; dat getal vullen wij hier bewust niet in, omdat het per uitvoering (accu, mast, banden) verschilt. Reken er wel op dat ook bij een lichte truck het grootste deel beladen op de vooras staat, op twee wielen. Een mezzanine die op pallettrucks is ontworpen, is daar niet vanzelf op berekend.

Waarom wieldruk meer zegt dan totaalgewicht

Een vloer bezwijkt niet onder een gewicht maar onder een druk: kracht gedeeld door contactoppervlak. Een massieve band met een klein contactvlak zet dezelfde asdruk om in een veel hogere plaatselijke belasting dan een brede luchtband. Daarom is de combinatie van regel 2.2, regel 3.5 en de bandenmaat op 3.2 het complete plaatje — en niet het getal dat in de modelnaam zit.

Constructief wordt dat een puntlast genoemd: een geconcentreerde belasting op een klein oppervlak. Uw constructeur rekent daarmee, niet met een gemiddelde vloerbelasting in kilo per vierkante meter.

Massieve band of luchtband

Een superelastische (massieve) band veert nauwelijks in en raakt de vloer op een klein, hard vlak. Een luchtband vervormt onder de last en legt een groter contactvlak op de vloer, zodat dezelfde wieldruk over meer vierkante centimeters wordt verdeeld; breder rubber of dubbellucht doet hetzelfde. Dat maakt de luchtband niet automatisch de betere keuze — zie heftruckbanden kiezen — maar het is een knop waaraan u kunt draaien zonder een andere truck te kopen.

Hoe uw constructeur van wieldruk naar puntlast rekent

In grote lijnen neemt de constructeur de hoogste wieldruk (beladen, vooras) en het contactvlak van de band, en kijkt hij wat de vloerplaat daar plaatselijk mee doet. Vier dingen spelen mee.

1. Contactvlak. Hoe kleiner het vlak, hoe hoger de spanning onder het wiel. Bij een hard, klein contactvlak kan het beton plaatselijk bezwijken (pons) nog vóór de plaat als geheel doorbuigt.
2. Plaatdikte. Een dikkere plaat spreidt de puntlast over een groter gebied voordat de kracht de ondergrond bereikt. Bij een dunne plaat blijft de belasting geconcentreerd.
3. Wapening. Bepaalt hoeveel buiging de plaat kan opnemen en hoe scheuren zich gedragen. Bij verdiepingsvloeren en mezzanines is dit meestal de beperkende factor.
4. Onderliggende constructie. Een vloer op zand gedraagt zich anders dan een vrijdragende vloer op liggers; daar rekent de constructeur ook liggers en opleggingen na, bij een kade de rand.

Hij vertaalt dat naar een toelaatbare puntlast: zoveel kilo op zoveel vierkante centimeter, met de veiligheidsfactoren uit de Eurocodes. Blijft uw wieldruk daaronder, dan is de vloer geschikt; zo niet, dan laat de berekening zien welke knop het meeste helpt — vaak meer wielen of een ander contactvlak, zelden een vloerversterking.

Een vloer die "berekend is op zoveel kilo per vierkante meter" zegt daarbij niets over een heftruck: die opgave gaat over verdeelde belasting, zoals stellingen; de heftruck zet dezelfde kilo's op een handvol vierkante centimeters.

Laadkleppen en laadbruggen

Bij een laadkuil of een dock met laadklep rijdt de truck niet alleen over de brug heen, hij remt en draait er ook. Een laadbrug heeft een eigen toelaatbare aslast, en die kan lager liggen dan wat de vloer ernaast draagt. Vraag die waarde op bij de leverancier van de brug — niet bij die van de vloer — en zet hem naast de asdruk beladen op regel 2.2.

Twee valkuilen: de asdruk op het typeblad is een statische waarde, en remmen op een helling geeft een extra stoot op de vooras; en bij een mobiele laadbrug of losse rijplaat is de vrije overspanning langer dan bij een vast dock, dus telt het doorbuigen mee. Rijdt de truck door tot in een zeecontainer, dan heeft ook de containerbodem een grens; die staat in heftruck in een container.

De plekken waar het misgaat

• Mezzanine en entresol. Vrijwel altijd ontworpen op een verdeelde belasting en op pallettruckverkeer, niet op een geconcentreerde wieldruk. Hier hoort standaard een berekening bij.
• Laadkuil en laadbrug. De brug heeft een eigen aslastgrens, zie hierboven.
• Kelderdek en overkluizing. Onder parkeerdekken en in oudere panden ligt vaker constructie dan u denkt.
• Kade en oever. Naast de draagkracht speelt hier de afstand tot de rand: een kadeconstructie kan in het midden veel dragen en vlak langs de rand aanzienlijk minder.
• Gecoate en geëpoxeerde vloeren. Die bezwijken niet, maar een hoge puntlast in combinatie met draaiende massieve banden slijt de coating lokaal weg.

Checklist: wat u opvraagt bij de leverancier

1. het typeblad van de aangeboden uitvoering, niet van de serie;
2. eigen gewicht (2.1) met de accu die u bestelt — lithium-ion en loodzuur wegen niet hetzelfde;
3. asdruk beladen en onbeladen, voor en achter (2.2 en 2.3);
4. aantal wielen voor en achter (3.5), bandensoort (3.1) en bandenmaat (3.2 en 3.3);
5. welke alternatieven er zijn als het krap wordt: vier wielen vóór, bredere banden, luchtbanden.

Checklist: wat u opvraagt bij uw constructeur

1. de toelaatbare puntlast van de vloer, de mezzanine of het dek, in kilo per wiel bij uw contactvlak;
2. of die waarde ook geldt bij remmen en draaien, dus met een dynamische toeslag;
3. welke zones afwijken: randen, sparingen, oude reparaties, overgangen tussen vloerplaten;
4. bij een laadbrug: de toelaatbare aslast van de brug zelf, uit de documentatie van de brugleverancier;
5. een korte schriftelijke conclusie voor bij de RI&E en de VA-keuring.

Zit u krap, dan zijn er drie routes: een uitvoering met meer wielen, bredere of luchtbanden, of een klasse lichter met een lagere maximale last.

Hoe wij het meesturen

Vraagt u een offerte aan voor 4 ton of zwaarder, dan geven wij eigen gewicht en asdruk standaard mee, zodat u die direct kunt doorgeven. Weet u nu al dat er een mezzanine, laadkuil of kade in het spel is, meld dat dan bij de aanvraag — dan kijken wij eerst welke uitvoering de laagste wieldruk geeft en pas daarna naar de prijs.