Heftruckaccu bijvullen: wanneer, met welk water en hoe een vulsysteem werkt

Een loodzuuraccu verbruikt water, geen zuur. Tegen het einde van elke laadbeurt splitst een deel van het water in het elektrolyt in waterstof en zuurstof; dat gas ontsnapt, het zuur blijft achter. Wie niet bijvult, ziet het elektrolyt zakken tot de platen droog komen te staan — en dat stuk plaat doet daarna niet meer mee. Wie te veel of op het verkeerde moment bijvult, laat zuur over de accubak lopen. Het verschil tussen die twee is een kwestie van moment, waterkwaliteit en een vaste routine.

Dit artikel gaat over de natte (open) loodzuuraccu, de standaardaccu in onder meer de BE-X, BT-9U, BH-9 en B-9. Een lithium-ionaccu hoeft nooit te worden bijgevuld; daarover meer onderaan.

Wanneer: na het laden, niet ervoor

Tijdens het laden wordt de accu warm, zet het elektrolyt uit en stijgt het niveau. Vult u een lege accu vóór het laden tot aan de merkstreep, dan loopt hij tijdens het laden over. De gebruiksvoorschriften van accufabrikant TAB zijn daar eenduidig over: na het laden bijvullen tot het voorgeschreven niveau. Er is één uitzondering. Staat het elektrolyt vóór het laden al onder de polenbrug, dan vult u eerst tot díe hoogte bij, laadt u, en vult u daarna pas tot het juiste niveau.

Hoe vaak? Controleer bij handmatig bijvullen minstens eenmaal per week, na een volle laadbeurt. Bij meerploegendienst en in een warme hal verdwijnt meer water; dan wordt het dagelijks werk.

Welk water: gezuiverd, en nooit zuur

Alleen gedemineraliseerd of gedestilleerd water. TAB schrijft gezuiverd water voor volgens DIN 43530 deel 4, en voor accu's met een automatisch vulsysteem water met een geleidbaarheid onder 30 µS/cm. Kraanwater zit daar ruim boven: de mineralen die erin zitten, verdampen niet mee en blijven in het elektrolyt achter. Zuur vult u nooit bij. Het zuur verdwijnt niet tijdens het laden, dus een accu die tekortkomt, komt water tekort — niets anders.

Zo vult u handmatig bij

1. Laat de laadbeurt volledig aflopen.
2. Draag een gelaatsscherm of veiligheidsbril en zuurbestendige handschoenen, en zorg dat de oogspoelvoorziening bij de laadplek werkt. Wat die plek verder nodig heeft, staat in laadruimte inrichten.
3. Open de celdoppen en vul per cel tot de merkstreep. Een vulpistool met automatische stop voorkomt overvullen.
4. Veeg gemorst elektrolyt direct weg: zuurresten op de accubak veroorzaken kruipstromen en corrosie.
5. Noteer de datum en hoeveel water de accu vroeg.

Die laatste stap wordt het vaakst overgeslagen, maar is de goedkoopste diagnose die er is. TAB vraagt in de onderhoudsvoorschriften om naast de laadtijden en de elektrolyttemperatuur ook het bijvullen bij te houden. Een accu die ineens duidelijk meer water vraagt dan voorheen, wordt overladen of loopt tegen het einde van zijn levensduur — in beide gevallen een reden om de dealer te laten meten.

Het automatische vulsysteem

In veel van onze leveringen staat het in de uitvoering: "tractiebatterij met automatisch vulsysteem". Elke cel krijgt dan een vulstop met een klep en een vlotter, en alle stoppen zijn met slangen verbonden tot één koppeling. U sluit die koppeling aan op een watertank; het water loopt de cellen in tot de vlotter per cel de klep sluit. Een stromingsindicator in de toevoer laat zien of er nog water loopt, en het vullen zelf duurt een paar minuten. Geen celdoppen open, geen gemorst zuur, geen cel die vergeten wordt.

Drie punten uit de TAB-voorschriften voor het Aquamatic-systeem die in de praktijk het verschil maken:

• Moment: vul bij kort vóór het einde van een volledige laadbeurt, als het elektrolyt al warm en goed gemengd is.
• Frequentie: sluit de accu minstens eens per week aan; bij meerploegendienst of warmte vaker, tot dagelijks.
• Opstelling: de tank hoort 2 tot 6 meter boven de bovenkant van de accu te staan, goed voor 0,2 tot 0,6 bar. In de winter vult of laadt u een accu met vulsysteem alleen in een ruimte boven 0 °C.

Er bestaan ook accu's met een niveausensor: een groen lampje zolang het elektrolyt op niveau is, knipperend rood als er water bij moet. Dan hoeft niemand meer op gevoel te plannen.

Egaliseren: de lading die de cellen gelijktrekt

Na diepe ontladingen of een reeks onvolledige laadbeurten lopen de cellen uit elkaar. Een egalisatielading ná de normale lading trekt ze weer gelijk. TAB noemt die nodig na diepe ontlading en herhaald onvolledig laden, en eens per week bij laden met een IU-karakteristiek — met ten hoogste 5 A per 100 Ah en nooit boven 55 °C. Omdat er dan meer gas ontstaat, controleert u na een egalisatielading altijd het waterniveau.

Temperatuur telt mee

Een koude accu wordt niet vol: TAB vraagt minstens +10 °C bij het begin van het laden. Staat de truck 's nachts in een onverwarmde loods of bij de koelcel, laad hem dan in een warmere ruimte. Voor zware inzet en tussenladen bestaat daarnaast een elektrolytmenging met lucht, die voorkomt dat het zuur zich onderin de cel ophoopt; TAB raadt die aan bij zwaar gebruik, korte laadtijden en tussenladen.

Wat verwaarlozing kost

Een droog gevallen plaat herstelt niet. Een tractiebatterij met buisplaten haalt bij goed onderhoud meer dan 1.500 cycli bij 80 % ontlaaddiepte (volgens EN/IEC 60254-1); een accu die maanden te laag staat, haalt dat nooit. Vervanging van een tractiebatterij loopt al snel in de duizenden euro's — zie heftruckaccu vervangen en de levensduur van uw accu verlengen.

En lithium-ion?

Geen water, geen celdoppen, geen egalisatielading met gasvorming: het accumanagementsysteem balanceert de cellen zelf. Bij ploegendienst is dat een van de redenen om voor lithium-ion te kiezen; de volledige afweging staat in loodzuur of lithium-ion.