Hefhoogte en mast kiezen: duplex, triplex en free-lift uitgelegd

U kiest de mast op vier maten tegelijk: de hefhoogte die u nodig heeft, de bouwhoogte die onder uw laagste doorgang past, de vrije hef die u in een container of vrachtwagen nodig heeft en de restcapaciteit die op maximale hoogte overblijft. De hoogste ligger plus 150 tot 200 mm bepaalt de hefhoogte; alle andere eisen kunnen die keuze nog bijstellen.

Welke masthoogtes staan er in het typeblad?

Fabrikanten leggen hun maten vast volgens het VDI 2198-typeblad, zodat de opgaven tussen merken vergelijkbaar zijn. Vier maten doen ertoe:

• h1 – bouwhoogte. De hoogte van de ingeschoven mast. Bepaalt of u onder deuren, luifels en in containers en vrachtwagens komt.
• h2 – vrije hef. Hoe ver de vorken omhoog gaan vóórdat de mast uitschuift.
• h3 – hefhoogte. De hoogte van de bovenkant van de vorken in de hoogste stand.
• h4 – uitgeschoven hoogte. De hoogte van de mast inclusief veiligheidsrek bij volledig geheven vorken. Relevant onder sprinklers, leidingen en verlaagde plafonds.

Ter illustratie, de standaarduitvoering van twee modellen: de Hyundai 20BE-X heeft h1 1.995 mm, h2 35 mm, h3 3.005 mm en h4 4.010 mm. De 3-wiel 20BT-9U heeft h1 2.124 mm, h2 40 mm, h3 3.330 mm en h4 4.320 mm. Deze begrippen staan ook kort toegelicht in de begrippenlijst heftrucks.

Hoe bepaalt u de benodigde hefhoogte?

Neem de bovenkant van de hoogste ligger waarop u een pallet moet zetten en tel er 150 tot 200 mm bij op. Die marge heeft u nodig om de pallet vrij boven de ligger te tillen en er weer uit te draaien zonder de ligger te raken.

Staat uw bovenste ligger op 4.500 mm, dan komt u uit op minimaal 4.700 mm hefhoogte. Dat is precies de TF470-mast die in de BE-X actie-uitvoering standaard zit. Meet in een volle stelling, niet in een lege: doorgezakte legborden en dubbele pallethoogtes kosten centimeters.

Waarom bouwhoogte vaak de beslissende maat is

De bouwhoogte bepaalt waar u binnenkomt. Hier zit ook de kracht van een driedelige mast: bij de Hyundai 20BT-9U heeft een tweedelige V330-mast met 3.330 mm hefhoogte een bouwhoogte van 2.124 mm, terwijl een driedelige TF/TS470-mast met 4.740 mm hefhoogte op exact dezelfde 2.124 mm blijft. U wint 1.400 mm hefhoogte zonder één millimeter extra bouwhoogte.

Let daarbij op een detail dat regelmatig over het hoofd wordt gezien: bij een lage mast is niet de mast maar het veiligheidsdak het hoogste punt van de truck. De 20BE-X met standaardmast heeft een bouwhoogte van 1.995 mm, maar de veiligheidskooi meet 2.130 mm. Meet uw laagste doorgang dus altijd tegen de hóógste van die twee.

Wat is vrije hef en wanneer heeft u die nodig?

Met beperkte vrije hef (de standaard tweedelige mast) schuift de mast vrijwel direct omhoog zodra u de vorken heft: bij de 20BE-X al na 35 mm. In een container of onder een laag plafond betekent dat dat u niet kunt stapelen zonder ergens tegenaan te komen.

Bij volledige vrije hef tilt u de last eerst een flink stuk omhoog terwijl de bouwhoogte gelijk blijft. Bij de 20BE-X is dat 1.010 mm met veiligheidsrek bij een TF470-mast en 1.510 mm bij een TF600. Dat is het verschil tussen wel en niet dubbelstapelen in een zeecontainer of het laden van een gesloten trailer.

Welke mast bij welk werk?

De mastreeks van de Hyundai 20BE-X, met de opgaven uit het typeblad bij 500 mm lastzwaartepunt en zonder zijverschuiver:

Lees de tabel horizontaal en de keuze maakt zichzelf. Wilt u 4 meter hefhoogte en is uw deur laag, dan is TF400 met 1.895 mm bouwhoogte de enige optie; V400 komt met 2.495 mm 600 mm hoger. Wilt u maximale capaciteit op 4 meter, dan is V400 met 1.970 kg juist gunstiger dan TF400 met 1.940 kg. De fabrieksopgave voor deze serie vindt u op de modelpagina van de BE-X-serie 1,6 tot 2 ton.

Wat kost hefhoogte aan capaciteit?

Elke meter mast kost draagvermogen: de mast wordt zwaarder en de hefboom ongunstiger. Bij de 20BE-X loopt de restcapaciteit van 2.000 kg op 3 meter terug naar 1.640 kg op 6 meter, een verlies van 18 procent. Bij de 20BT-9U is het verloop steiler: van 2.000 kg met een V330-mast naar 1.800 kg met TF/TS470 op 4.740 mm en 1.050 kg met TF/TS700 op 7.040 mm.

Dat betekent in de praktijk: kies eerst de hoogte, reken daarna de capaciteit terug, en pas als laatste de klasse aan. Hoe u dat doet staat stap voor stap in restcapaciteit berekenen. Moet u op hoogte zwaar blijven heffen, dan komt de Hyundai 25BE-X in beeld, die met TF470 nog 2.290 kg houdt.

Zicht, demping en aanbouwdelen

Een TS-mast met twee vrije-hefcilinders geeft beter zicht door de mast dan een TF-mast met één centrale cilinder. Mastdemping vermindert het naschommelen bij hoge lasten en scheelt vooral tijd: minder wachten voordat u de pallet kunt plaatsen. Een zijverschuiver en een vorkversteller besparen manoeuvreertijd maar kosten capaciteit; bij de 20BT-9U op 4.740 mm gaat het om 40 kg voor een geïntegreerde en 60 kg voor een inhaakbare zijverschuiver.

De veiligheidseisen en verificatiemethoden voor mast, vorkenbord en veiligheidsdak zijn vastgelegd in NEN-EN-ISO 3691-1:2015, de norm voor gemotoriseerde transportwerktuigen. De vorken zelf hebben hun eigen keurings- en afkeurregels; die staan in heftruckvorken kiezen en keuren.

Drie valkuilen bij de mastkeuze

• Te hoog kiezen ‘voor later’. Een mast die u nooit volledig gebruikt kost capaciteit, zicht en geld op elke rit.
• De containerhoogte vergeten. Zonder volledige vrije hef komt u een standaardcontainer niet in met een geheven pallet, hoe laag de bouwhoogte ook is.
• De gang vergeten. Een langere mast verandert de gangpadbehoefte niet, maar een zwaardere truck wel; controleer uw gangpadbreedte in dezelfde ronde.

Checklist voor uw offerte

Met vier gegevens kiezen wij de juiste mast in één keer: de hoogte van de bovenste ligger, de laagste doorgang (deur, luifel of containeropening), wel of geen container- en vrachtwagenwerk, en de zwaarste last op maximale hoogte. Vraag een offerte aan met die vier gegevens, of vergelijk eerst zelf op specificaties van alle modellen.